پیام به پشتیبانی تیکا از طریق واتس اپ
بازگشت به ابتدای مطلب آموزشی در زمینه زبان های خارجی

یاد بگیریم که چطور یاد میگیریم!

نگار عطار
نگار عطار
یکشنبه, 06 تیر 1400

زمان مطالعه: 6 دقیقه

یاد بگیریم که چطور یاد میگیریم!

هر کدام از ما طی تجربیاتی که داشته ایم در زندگی روزمره، مدرسه و محیط کار مطالب زیادی را اجبارا و یا از روی انگیزه یاد گرفته ایم اما، این به آن معنی نیست که یاد گرفته ایم که چطور یاد میگیریم. یادگرفتن هم مثل هر کار دیگری لِم مخصوص به خود را دارد. اینکه یادگیری زبان گاهی برای زبان آموزان دشوار وبه نظر غیرممکن میشود نتیجه ی روشی است که آنها برای یادگیری انتخاب کرده اند نه بی استعداد بودن آن ها. در این مقاله، به یک روش کاربردی جهت یادگیری کلمات جدید میپردازیم.

یادگیری منظم و آسان

وقتی از یادگیری زبان جدید حرف میزنیم، اغلب اهداف کوتاه مدت و یا طولانی مدتی از انجام این کار داریم. برای مثال جهت گرفتن نمره ی مشخصی در یک آزمون و یا جهت برقراری ارتباط در سفر و یا جهت گسترش مهارت های زبانی مرتبط با حوزه ی کاری. این یعنی ما انگیزه داریم هرچه سریعتر پیشرفت کنیم و این پیشرفت اگر ملموس نباشد گاهی خودمان را سرزنش میکنیم.

واقعیت این است که نبض روزشمار تقویم برای تمام افرادی که در زمان کوتاهی موفق شده اند یک زبان کاملا جدید را یاد بگیرند دلهره آور نبوده است. هرچند ممکن است این افراد به دلایلی مجبور شده باشند در طول مدت زمان کوتاهی خود را برای مثلا یک آزمون آماده کنند، اما گذر زمان را به دشمن خود تبدیل نکرده اند. زبان آموزان موفق از خود انتظار غیرواقعی نداشته و خود را به بهانه های مختلف از جمله سرعتِ کم پیشرفت، سرزنش نمیکنند.

 در گفتگو با این افراد ممکن است بشنوید که "تلاش خاصی" هم نکرده اند و بدون شرکت در کلاس خاصی گویی زبان بر آن ها به نوعی نازل شده است. این جمله میتواند درست و صادقانه باشد و دلیل بر استعداد ذاتی شان نیست. اگر در زندگی روزمره ی این افراد حاضر باشید، خواهید دید آنان دوزِ مشخصی از مطالب را در طی روز و به صورت مرتب دریافت میکنند. برخلاف افرادی که ساعت های طولانی و در روز جمعه به مطالعه میپردازند. به همین دلیل از نظر خودِ آن ها "کار سختی" انجام نداده اند، چرا که زحمت درس خواندن های طولانی را به خود تحمیل نکرده اند.

زبان آموزان موفق در یادگیری به جای مطالعه مقطعی، فیلم دیده اند و بازی کرده اند و آهنگ گوش کرده اند، گاهی هم سری به کتاب های آموزشی زده اند. این افراد  آگاهانه و یا ناخودآگاه یاد گرفته اند که چطور باید یک زبان جدید را یاد گرفت، این یعنی جلوگیری از هدر رفت تلاش، زمان و انرژی! حقیقت این است که با روزی چند دقیقه تفریحِ درست به نتیجه ای می توان رسید که با ساعت ها کار سخت به دست نمی آید. دقیقا نکته ی کار همین جاست: این افراد معمولا به نحوی از کاری که میکنند لذت میبرند، حالا این لذت نتیجه ی فیلم دیدن باشد یا هر تلاش دیگری. این افراد اساسا از اینکه "میدانند که میتوانند" لذت میبرند و انگار همیشه در حال بازی کردن هستند، حتی هنگام شرکت کردن در آزمون های بین المللی! پس از یادگرفتن کلمات جدید برای خودتان بازی بسازید و از آن فارغ از نتیجه، لذت ببرید!

یادگیری زبان انگلیسی یا فرانسوی یا هر زبان دیگری باید همراه فعالیت های سرگرم کننده و متنوع انجام شود.

 

این دریای بیکران را لیوان لیوان خالی کن و این کار را به موقع انجام بده، نه ظرف یک شب!

برای یادگیری تعداد زیادی کلمه، باید هر روز وقت بگذارید (نه قبل از امتحان) و این کار را برای خود تبدیل به یک بازی دائمی کنید. بازی ای که در آن تیم شما مقابل خودِ فردایتان قرار گرفته است. در این بازی هدف ثانویه اش یادگیری و هدف اولیه اش شرکت در یک چالش ذهنی با خودتان است. دفترچه ی کوچکی تهیه کنید.در مورد چند و چون این دفترچه صحبت خواهیم کرد. برای تکمیل دفترچه ی خود وقتِ با کیفیت بگذارید و نگران زمانی که این کار از شما میگیرد نباشید. تمام کردن کتاب های متوالی آموزش زبان به شما زبان یاد نمیدهد، بلکه همین چند دقیقه ای که برای نوشتن هر کلمه میگذارید به شما کمک میکند پیشرفت کنید.

دقت کنید هر روز به دفترچه ی خود سر بزنید حتی برای چند ثانیه و در حد چند کلمه، بعضی روزها، مثلا بعد از کلاس ها، جهت اضافه کردن کلمات جدید وقت اختصاص دهید و در سایر روز ها به مرور کلمات قبلی بپردازید. در مورد اینکه دفترچه را چطور باید بنویسید در ادامه صحبت میکنیم اما فعلا باید بدانید کلید این بازی در هر روز مرور کردن کلمات و گذاشتن چوب خط برای کلماتی است که نمیدانید.

وقتی به این کار عادت کنید، از روی کلمات قدیمی که یادگرفته اید با سرعتی خواهید گذشت که انگار دارید یک دسته اسکناس میشمارید (شمردن اسنکاس هم بلدی میخواهد و در ادامه به چگونه مرور کردن هم خواهیم پرداخت) و گویی ذهن را شرطی میکنید که از خودِ دیروزتان نبازَد و یکی به چوب خط های کلمه ای که فراموش کرده است، اضافه نکند تا از سرعت شمارش این اسکناس ها کم نشود. حتی اگر تا 20 بار کلمه ای را یاد نگرفتید، به خود استرس وارد نکنید و از خودسرزنشی بپرهیزید، فقط این بار معنی کلمه را طوری بخوانید که فردا به خودتان آفرین بگویید! به این فکر کنید که عده ای در این عالم، از حفظ کردن دیکشنری به عنوان یک تفریح یاد میکنند و شما هم حین یک بازی هستید، نه یک جلسه ی تفتیش استعداد!
 


لغات زبان را کدگذاری کنید و یاد بگیرید به سیستم های کدگذاری خودتان عادت کنید
برای یاداوری برگ خاصی از دفترچه ی کلمات جدید  که کلمه ی مد نظر شما بر روی آن حک شده است، نیاز به کدگذاری دارید! بگذارید منظورم را بیشتر روشن کنم: ما به یک دفترچه با قطع کوچک نیاز داریم  که بتوان در هر برگ آن برای نهایتا یک یا دو کلمه، تعدادی معنی و یکی دو جمله مثال نوشت. در ایران برندهای مختلفی دفترچه های کوچک 3*4 سانتی متری ارائه میکنند. یکی از این دفترچه ها تهیه کنید. در هر صفحه یک و یا نهایتا دو کلمه خواهید نوشت. اگر انتخاب کرده اید دو کلمه در هر صفحه بنویسید، دقت کنید که در میانه ی صفحه با کشیدن یک خط که در همه ی صفحات دیگر به همان شکل و با همان خودکار یا ماژیک تکرار می شود، به دو قسمت بالا و پایین تقسیم کنید.

روش های کد گذاری کلمات جدید

روی تمام صفحات دفترچه (پشت و رو) یک خط جداکننده ترسیم کنید. برای این خط یک رنگ ثابت داشته باشید که هر از گاهی تغییر میکند. مثلا اگر در کلاس های زبان فرانسه شرکت میکنید هر ترم رنگ این خط را عوض کنید. این کار به حافظه ی تصویری شما کمک میکند که مطالب را در ذهن خود مطابق ترم هایی که در کلاس شرکت کرده اید طبقه‌بندی کنید. حالا نوبت نوشتن اولین کلمات است. کلمات در زبان فرانسه به دسته های اسم، فعل، صفت، قید و حروف اضافه تقسیم می شوند. هر کدام از این دسته ها ویژگی های خاص خود را دارند. با یک رنگ ثابت برای همه ی کلمات جدید، کلمه ی مد نظر را بنویسید و اطلاعات زبان شناسی این کلمه را به اختصار در کنار آن قرار دهید و به همین اطلاعات بسنده کنید. به عنوان مثال :

La voiture (n.f.)

 venir (de)  (v.) ( groupe 3)

vraiment (adv.)

jaloux, jalouse (adj.)

اگر در خوانش کلمات مشکل دارید میتواند برای خودتان از فونِتیک ها استفاده کنید و اگر فکر میکنید فونتیک های لاتین هم خیلی کاربردی نیستند و با آنها آشنایی کافی ندارید برای خودتان نشانه بگذارید. مثلا از کسره و فتحه در فارسی استفاده کنید، اما تلاش کنید کل کلمه را به فارسی ننویسید تا ذهن خود را به تنبلی عادت ندهید. برای خودتان فقط در همان قسمتی که به نظرتان در تلفظ آن کلمه مشکل است، علامت بگذارید. مثلا:

La voiture (nf) اَ او (من به این ترتیب به یاد خواهم داشت که اولین مصوت اَ تلفظ شده و دومین مصوت را به شکل او میخوانند.)

در پشت صفحه دقیقا پشت همان کلمه، از روی دیکشنری حداقل یک هم‌معنی به زبان فرانسه بنویسید، حتی اگر سطح زبان بالایی ندارید، این کار به شما کمک میکند دو کلمه همزمان یاد بگیرید. در صورتی که نیاز دارید به نحوی از زبان فارسی یا انگلیسی کمک بگیرید و برای خود هم‌معنی بنویسید. اما بهتر از آن این است که به گونه ای برای خود آن کلمه را کدگذاری کنید. مثلا برای کلماتی که میتوانید از نقاشی کمک بگیرید تا از نوشتن هم‌معنی آن در فارسی جلوگیری کنید. در بازی خود غرق شوید و نقاشی کنید و نگران وقت نباشید. به خاطر داشته باشید برای اینکه به روانی صحبت کنید، نیاز دارید فقط از تعدادی از همین کلمات به خوبی در محاوره استفاده کنید. پس برای خودتان و بازی هایتان وقت بگذارید و پشت کلمه ی la voiture (n.f.) یک ماشین قشنگ بکشید. اگر به نظر شما رنگ صورتی زنانه است، ماشین خود را به رنگ صورتی بکشید تا به خاطر داشته باشید این کلمه مونث است. به خودتان کمک کنید تا بتوانید صفحات دفترچه را بتوانید به خاطر بیاورید. برای این کار نیاز دارید دفترچه را منظم دوره کنید، نظم را در تمام صفحاتش حفظ کنید و برای خودتان نشانه های بیشتری از آنچه که من مثال زدم ایجاد کنید. در ادامه، حتما از روی دیکشنری حداقل یک مثال برای آن کلمه بنویسید. همینطور الزامی ست که یک مثال هم از ذهن خودتان به پشت برگه اضافه کنید. مثال شما نیاز نیست سخت یا پیچیده باشد، فقط باید مثالی باشد که به خاطر شما می ماند. مثلا: J'ai une voiture rouge. من یک ماشین قرمز دارم. در این مثال من هرگز فراموش نمیکنم که ماشین من در واقعیت هم قرمز است و این به من کمک میکند تا معنی این کلمه را به خاطر نگه دارم و آن را در دنیای واقعیت برای ذهن من کدگذاری میکند.

پس تا اینجای کار ما کلمات جدید را بر روی برگ های دفترچه داریم و معانی و مثال های دیکشنری و یک مثال از خودمان پشت همان قسمت از برگه حک شده است.

 

از وقت های اضافی برای یادگیری و مرور استفاده کنید

زبان آموزان من اغلب بیان میدارند که این دفترچه را دایم مرور کردن بسیار حوصله می خواهد و آنان از پس این کار بر نمی آیند. اما هیچ کدام از آنان همین نظر را پس از شروع به این کار ندارند. فکر انجام این کار سخت تر از خود آن است. دوستان و زبان آموزان من وقتی این کار را شروع میکنند، متوجه می شوند که یقینا از حجم مشق ها و تلاش های بی ثمرشان کم شده و اصلا هم کار سختی نیست. فقط کافی است دفترچه در جیب شلوارتان جا شود و عادت کنید در اتوبوس به جای چک کردن گوشی، اسکناس بشمارید! برای مرور کلمات، یا همان اسکناس شمردن به این ترتیب عمل میکنیم: کلمه را زیر لب بخوانید. سعی کنید صدای خودتان را بشنوید. برای اینکه مطمین باشیم این کلمه را یاد گرفته ایم باید معنی آن به فرانسه، احیانا نقاشی ای که کشیده ایم و حتما مثال دیکشنری را به خاطر بیاورید. مثال شخصی شما باید کمکی باشد جهت یاد گرفتن معنی کلمه اما به خاطر نگه داشتن مثال دیکشنری الزامی است. اگر بتوانید یک کلمه را در دو کانتکست مختلف که یکی از ذهن شماست و یکی از دیکشنری به خاطر بیاورید، شما میتوانید مطمین باشید آن کلمه را یاد گرفته اید. اگر این سه مورد را کاملا به خاطر داشتیم، سراغ کلمه ی بعد میرویم، اگر نه به پشت صفحه رفته، کاملا اطلاعات مربوط به آن کلمه را مطالعه میکنیم و سپس به صفحه ی قبل برگشته، به کلمه دوباره نگاه کرده و زیر آن یک چوب خط میگذاریم. اغلب بعد از چند بار مرور کردن، فقط با دیدن شمای پشت صفحه، معنی کلمه یادمان می آید، ولی به خودتان رحم نداشته باشید و حتما چوب خط را بگذارید. به جای تخفیف دادن به خود، عهد کنید که فردا دیگر این کلمه چوب خط نگیرد.

 

کلام آخر:

مفهوم استعداد را فراموش کنید. اگر در خود قابلیت یادگیری زبان جدید بالایی می بینید پس بر شما واجب است که از این نعمت استفاده کنید و زبان های جدیدی را فتح کنید. اگر هم فکر میکنید استعداد زبان بالایی ندارید، من با یقین به شما میگویم صرفا کار درست را در زمان درستی انجام نداده اید. درست است که ما با هم متفاوتیم چه در توانمندی ها و چه در ضعف ها، اما این یعنی صرفا از روش های مختلفی باید عمل کنیم تا به نتیجه ی یکسان برسیم. پس همین امروز دفترچه تان را تهیه کنید و برای زیبا و عملکردی نگه داشتن آن هر روز تلاش کنید.

 

اشتراک گذاری:

درباره نویسنده

نگار عطار

نگار عطار

نگار عطار، دانش‌آموخته ی مهندسی معماری از دانشگاه شهید بهشتی و مدرس زبان های انگلیسی و فرانسه است. او تجربه ی تدریس را با کسب نمره ی کامل زبان انگلیسی در کنکور کارشناسی آغاز کرد. با دریافت مدرک آیلتس، به تدریس انگلیسی در سطوح مختلف جنرال و اختصاصا جهت آمادگی برای این آزمون پرداخت. وی با موفقیت در آزمون TCF DAP زبان فرانسه، از سوی موسسات به عنوان مدرس چند زبانه دعوت به همکاری گردید و تاکنون فعالیت خود را در حوزه ی تدریس زبان های خارجی با جدیت ادامه داده است. وی کلید موفقیت یک دوره ی آموزش زبان را در ترکیب تلاش زبان آموز و دلسوزی مدرس می‌داند. به اندیشه ی او، هر زبان آموز موظف است در مسیر یادگیری همت گمارد، و در این مسیر مدرس میبایست انگیزه ی این تلاش را برای زبان آموز فراهم آورد. به این ترتیب نگار در حوزه ی آموزش زبان همواره به دنبال منابع و راهکار های جدیدی است تا در کنار زبان آموزان با انگیزه و کوشا، هردو از زمان کلاس لذت ببرند و خود را مسئول پیگیری روند آموزشی هرکدام از زبان آموزان میداند.